Γιάννης Ζελιαναίος – Μαγνητοταινία πέμπτη / Μουσική Δωματίου του James Joyce

Σ’ ένα δωμάτιο δίχως μουσική και κάπου στην Τεργέστη το 1915, ο James Joyce κουβεντιάζει με τον φίλο του Ottacaro Weiss για ένας θεός ξέρει τι. Μια ακουστική κιθάρα στέκει απείραχτη μέσα στο χώρο όταν σε ανύποπτη στιγμή ο Joyce την φέρνει στα χέρια του και ξεκινά να την γρατζουνά, αυτοσχεδιάζοντας πάνω στην συζήτηση των δύο αντρών. Ο Weiss από την άλλη, σκανδαλισμένος – όπως αναφέρουν οι «γραφές» – μαγεύεται από το γεγονός, στήνει την φωτογραφική του μηχανή και αποθανατίζει τον μεγάλο Ιρλανδό συγγραφέα, αφήνοντας κληρονομιά στους μεταγενέστερους την περιβόητη φωτογραφία όπου ο Joyce παίζει την κιθάρα του σ’ εκείνο το δωμάτιο. Οκτώ χρόνια νωρίτερα από εκείνο το γεγονός ο Joyce είχε κυκλοφορήσει την ποιητική του συλλογή «Chamber Music». Μια συλλογή 36 ερωτικών ποιημάτων, όπου όπως θα έγραφε στον αδερφό του Stanislaus: «… κάποιοι από τους στίχους μου είναι αρκετά όμορφοι ώστε να μελοποιηθούν. Ελπίζω κάποιος κάποια στιγμή να το κάνει, κάποιος που γνωρίζει και αγαπά την παλιά, καλή αγγλική μουσική όπως εγώ».

Joyce-and-guitar
Το 1905 ο Joyce και η γυναίκα του Nora Barnacle μεταβαίνουν για να διαμείνουν στην Τεργέστη. Μέσα σε δύο χρόνια κάνουν δύο παιδιά, τον Giorgio και την Lucia. Ο συγγραφέας θα στείλει την συλλογή ποιημάτων του, «Chamber Music» (Μουσική Δωματίου) στον εκδότη Grant Richards κι εκείνος θα του την απορρίψει. Την ίδια χρονιά και στον ίδιο εκδότη υποβάλει μια εκδοχή από τους περιβόητους «Δουβλινέζους», θα απορριφθεί και πάλι. Έπρεπε να φτάσουμε στο 1907 όπου ο σημαντικότατος εκδότης της εποχής, Elkin Mathews, που μεταξύ άλλων εξέδωσε βιβλία των W. B. Yeats, Lionel Johnson, Ezra Pound, Robert Bridges κ.α, θα ενέκρινε το Chamber Music και θα το κυκλοφορούσε στον Λονδρέζικο οίκο του.

cover
Ενώ η αρχική έκδοση περιείχε 34 ποιήματα, ο Joyce λίγο πριν την εκτύπωση του βιβλίου προσέθεσε άλλα δύο. Ο φίλος του Joyce, Ezra Pound θα εκφράσει τον μεγάλο του ενθουσιασμό για την «Μουσική Δωματίου» κάτι που δεν συνέβη με την δεύτερη ποιητική συλλογή του Ιρλανδού, «Pomes Penyeach» όπου ο Pound του είχε πει πως: «οι στίχοι σου ανήκουν περισσότερο στη Βίβλο ή καλύτερα στο οικογενειακό άλμπουμ με τα πορτραίτα»!
Και φτάνουμε στο μουσικό κομμάτι του θέματος όπου η πέμπτη κατά σειρά μαγνητοταινία του χαλασμενόφωνου θα παίξει και τα 36 ποιήματα.
Αν και πολλοί μουσικοί μέσα στα χρόνια μελοποίησαν ποιήματα μέσα από την «Μουσική Δωματίου», η πιο γνωστή απ’ όλες και αυτή που έμεινε στην rock μουσικοποιητική ιστορία, είναι το υπ’ αριθμόν V ποίημα της συλλογής, (ο Joyce έδωσε λατινικούς αριθμούς σε όλα τα ποιήματα) και η εκτέλεση του Syd Barrett (βλέπε πρώιμους Pink Floyd) στο ντεμπούτο του άλμπουμ «The Madcap Laughs» (1970). Το τραγούδι είναι το γνωστό Golden Hair και οι στίχοι του Joyce τραγουδούσαν κάπως έτσι:

Πρόβαλε απ’ το παραθύρι
χρυσομάλλα,
σ’ άκουσα να τραγουδάς
ένα χαρωπό σκοπό.

Το βιβλίο το έχω κλείσει
δεν διαβάζω πια,
βλέποντας να χορεύει τη φωτιά
στο πάτωμα.

Το βιβλίο το έχω παρατήσει
και το δωμάτιο το έχω αφήσει
τι σ’ άκουσα να τραγουδάς
στα σκοτεινά.

Τραγουδώντας και τραγουδώντας
ένα χαρωπό σκοπό.
Πρόβαλε απ’ το παραθύρι
χρυσομάλλα.

Μτφ. Συμεών Μουτάφης / Περιοδικό «Κουκούτσι» / τεύχος 6, (2012)

Έναν αιώνα κι ένα χρόνο μετά την έκδοση της «Μουσικής Δωματίου» η ανεξάρτητη, λονδρέζικη δισκογραφική εταιρεία Fire records θα αναλάβει το δύσκολο εγχείρημα να κάνει τραγούδια και τα 36 ποιήματα της συλλογής. Κάτω από τον τίτλο «Chamber Music: James Joyce (1907). 1-36.» θα μαζέψει μια πλειάδα μουσικών και συγκροτημάτων από την ανεξάρτητη rock σκηνή, όπως οι Ed Harcourt, Mercury Rev, Green Pajamas, Gravenhurst, HTRK (από τους πιο γνωστούς), θα αναθέσει στον καθένα τους ένα ποίημα μέσα από το «Chamber Music» με το αποτέλεσμα να είναι κάτι παραπάνω από αξιόλογο. Όλα τα τραγούδια διαβαίνουν σε μια ακουστική και ατμοσφαιρική ρούγα, τοποθετημένα κάποιες φορές σε avant – garde αντιμετωπίσεις με τον πρέποντα φυσικά σεβασμό στο ερωτικoποιητικό έργο του James Joyce. Ένα έργο όπου ο ιρλανδός αφιέρωσε πανώρια στην μοναδική του μούσα Nora.

Chamber Music fire records

1η Νοεμβρίου 1909
Επίσης ετοιμάζω ένα ξεχωριστό Χριστουγεννιάτικο δώρο για σένα. Έχω αγοράσει ειδικά κομμένες σελίδες περγαμηνής και αντιγράφω εκεί όλο το ποιητικό μου βιβλίο με ανεξίτηλη ινδική μελάνη. Ύστερα θα τις βιβλιοδετήσω με έναν παράξενο τρόπο που μου αρέσει και αυτό το βιβλίο θα ζήσει εκατοντάδες χρόνια. Θα κάψω όλα τα άλλα χειρόγραφα των στίχων μου ώστε εσύ να έχεις το μόνο που θα υπάρχει. Είναι πολύ δύσκολο να γράφεις σε περγαμηνή, όμως δουλεύω επίμονα με την ελπίδα να δώσω χαρά στην γυναίκα που αγαπώ…
JIM

22 Δεκεμβρίου 1909
Νόρα αγαπημένη μου. Σου στέλνω εξπρές και συστημένο ένα δώρο για τα Χριστούγεννα. Είναι το καλύτερο που μπορώ να σου προσφέρω (κι όμως φτωχικό όσο να πεις) σαν ευχαριστήριο για την ειλικρινή, αφοσιωμένη, πιστή σου αγάπη.[…] Ίσως τούτο το βιβλίο που σου στέλνω να ζήσει πιο πολύ από μένα κι από σένα. Ίσως μια μέρα τα δάκτυλα ενός νεαρού άντρα ή μια νεαρής γυναίκας ( των παιδιών των παιδιών μας) να ξεφυλλίσουν ευλαβικά τα φύλλα της περγαμηνής, όταν πια οι δύο εραστές που τα αρχικά τους είναι χαραγμένα στο κάλυμμα, θα ‘ χουν χαθεί από καιρό.. τίποτα δεν θα έχει μείνει τότε αγαπημένη μου, απ’ τα φτωχά μας κορμιά που τα συντάραζαν τα πάθη και ποιος να ξέρει που θα βρίσκονται δυο ψυχές που συνεννοούνταν μονάχα με το βλέμμα. Θα ‘θελα να προσευχηθώ στον Θεό η ψυχή μου να παρασυρθεί από τον άνεμο, κι αν ο Θεός θελήσει, ν’ αφήσει την πνοή μου να χαϊδεύει απαλά, αιώνια, ένα παράξενο μοναχικό γαλάζιο λουλουδάκι, μουσκεμένο στην βροχή, σ’ έναν έρημο χερσότοπο του Ώγκριμ ή του Όρανμορ.
JIM

James Joyce / Γράμματα στη Νόρα / μτφ: Κατερίνα Σχινά / εκδ. Πατάκης (2013)

Μαγνητοταινία πέμπτη του χαλασμενόφωνου τέλος.

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

  • © 2011 - 2015
    toparathyro.com
    ISSN: 2241-7230

Αρέσει σε %d bloggers: