Keith Haring – Η ιδεολογική γραμμή

[μετάφραση Άννα Νιαράκη]

keith_haring2

Το άτομο ενάντια στο κράτος

Από τα πρώιμα έργα του Haring, διαφαίνεται η επαναστατική του διάθεση έναντι του κράτους. Τα συνθήματά του είναι η ατομικότητα και η ατομική ελευθερία. Απεικονίζει καλλιτέχνες graffiti να δέχονται επίθεση από σκυλιά που γαυγίζουν, μία ανθρωπόμορφη φιγούρα να ξεσκίζεται από τέσσερα γιγάντια χέρια, μία άλλη φιγούρα να σπάζει το ραβδί με το οποίο την έχουν χτυπήσει. Αναπαριστά ακόμα μία φιγούρα ρομπότ η οποία επιτθεται στο ανώνυμο πλήθος το οποίο είναι μαρκαρισμένο με έναν σταυρό, σαν στόχος. Σε μερικά έργα αποκυρήσσει κρατικά στερεότυπα και προφίλ συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ενώ ταυτόχρονα καταδικάζει αυτούς που έχουν ξεχάσει την ατομικότητά τους. Μέσω της εξέγερσης κόντρα στο κατεστημένο, και των προσωπικών δράσεων, ο Haring στέλνει τα μηνύματά του αψηφώντας την κηδεμονική εξουσία πάνω στο άτομο.

Καπιταλισμός

Ριζικά αντίθετος στον άκρατο καταναλωτισμό, ο Haring ισοφαρίζει μέσω μιας οξείας κριτικής εναντίον του καπιταλισμού και της καταναλωτικής κοινωνίας. Σε κάποια από τα έργα του αντιτίθεται στην ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών και του δολλαρίου. Θαυμαστής του Andy Warhol, τον παριστάνει ως Mickey Mouse σε πολλά έργα του. Ως αρχέτυπο καλλιτέχνη/ επιχειρηματία ο Warhol τον ενθαρρύνει να ανοίξει το 1986 ένα Pop κατάστημα όπου όλα τα πρoς πώληση αντικείμενα (μπλουζάκια, στυλό κτλ) απεικονίζουν έργα του, και το ντεκόρ ακόμα του καταστήματος είναι σχεδιασμένο από τον ίδιο. Αυτή η κίνηση αντανακλά την αντίληψη του Haring για την Τέχνη, ως προσβάσιμη από όλους.

Έργα σε δημόσιους χώρους

Όταν εγκαθίσταται στην Νέα Υόρκη, το 1978, δεν χάνει καθόλου χρόνο προκειμένου να εκθέσει δημόσια τη δουλειά του. Δημιουργεί κολάζ με αποκόμματα από τίτλους εφημερίδων, φτιάχνοντας ψεύτικες διαφημιστικές αφίσες, τις οποίες αναρτά ανά εκατοντάδες, σε στύλους φωτισμού και σταντς εφημερίδων. Οι αστικές αναζητήσεις του κορυφώνονται με τα » Σχέδια στο μετρό», τα οποία σχεδιάζει με κιμωλία στα μεγάλα άδεια μαύρα πάνελ που προορίζονται για διαφημίσεις. Την περίοδο 1980-85 τα σχέδια αυτά (πάνω από 5000) αποτελούν μια φυσική και καλλιτεχνική περφόρμανς, όπως και μία πολιτική πράξη: Είναι τέχνη για όλους εφ’ όσον όλοι μπορούν να τη δουν. Ο Haring απολάμβανε να δουλεύει μαζί με άλλους σύγχρονούς του καλλιτέχνες, όπως καλλιτέχνες graffiti, μουσικούς, χορευτές. Ένιωθε ηδονή να δημιουργεί από κοινού παραβατική τέχνη.

Θρησκεία

Αν και μεγαλωμένος σε παραδοσιακό χριστιανικό περιβάλλον, ο Haring αντιμετώπιζε με αντικειμενική και κριτική ματιά την Ιστορία, και ειδικά την Ιστορία που αφορούσε την αποικιοκρατία και τη θρησκεία. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του » πολύ κακό στον κόσμο διαπράττεται στο όνομα του καλού (θρησκεία, ψευδοπροφήτες, καλλιτέχνες του κώλου, πολιτικοί, επιχειρηματίες…)». Στα σχέδια και στους πίνακές του σταυροί καρφώνονται στα σώματα και στα μυαλά των ανθρώπων. Σε δραματικές σκηνές έργων της τελευταίας περιόδου, η Εκκλησία και τα δόγματα καταγγέλονται ως απειλές για την κοινωνία και το άτομο. Όμως, ακόμα κι αν μάχεται κατά των «θρησκειών που ελέγχουν», ο Haring σέβεται τα ατομικά πιστεύω.

Μέσα μαζικής ενημέρωσης

Στα πρώιμα έργα του ο Haring σε πολλες περιπτώσεις εφιστά την προσοχή στην απειλή για την πραγματικότητα που αντιπροσωπεύουν οι νέες τεχνολογίες, με τις οθόνες της τηλεόρασης και των υπολογιστών. Ανησυχεί επίσης για τον ελλοχεύοντα κίνδυνο που διατρέχει η δημιουργικότητα και η ατομικότητα, κάτω από την ηγεμονία της τεχνολογίας.
Σε κάποια έργα ζωγραφίζει τις οθόνες με τα θέματα που τον απασχολούν, όπως η ατομική ενέργεια, το σώμα του Χριστού ή ακόμα και ο Mickey Mouse. Σε άλλα έργα οι οθόνες υποκαθιστούν τον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Ρατσισμός

Ο Haring ενδιαφερόταν για πολλές ιστορικές καταστάσεις, έτρεφε όμως ιδιαίτερη αηδία για όλες τις μορφές διακρίσεων σε έναν κόσμο τον οποίο θεωρούσε διάτρητο από το ρατσισμό και την καταπίεση, εκφρασμένους από την αποικιοκρατία και τον πόλεμο του Βιετνάμ. Για τον Haring ο «κακός» λευκός αντιπροσωπεύει τις λεηλασίες, το δεσποτισμό, τη σκαβιά και τη δημιουργία της φτώχειας. Άμα τη άφιξή του στη Νέα Υόρκη, γοητεύεται από την ποικιλομορφία. Γνωρίζεται και κάνει παρέα με μειοψηφικές ομάδες, οι οποίες τον έλκουν ισχυρά. Καθόλη την καριέρα του, έρχεται αντιμέτωπος με κοινωνικοπολιτικά ζητήματα και η τέχνη του αναδύεται ως στρατευμένη.

Οικολογική καταστροφή, πυρηνική απειλή, αποκάλυψη

Καθώς το οικολογικό κίνημα κάνει τα πρώτα του βήματα, ο Haring είναι έτοιμος να στηρίξει κάθε προσπάθεια για την προστασία του πλανήτη, υπενθυμίζοντας στο κοινό ότι η διατήρηση του περιβάλλοντος είναι δική μας ευθύνη. » Γνωρίζουμε ότι εμείς οι άνθρωποι καθορίζουμε το μέλλον του πλανήτη. Έχουμε τη δύναμη της καταστροφής και της δημιουργίας».
Διακηρρύσει την προσωπική του δέσμευση στις 12 Ιουνίου του 1982,σε ‘ρνα μεγάλο συλλαλητήριο κατά της πυρηνικής ενέργειας, στο Central park, όταν χρηματοδοτεί την εκτύπωση χιλιάδων αφισών που διανέμονται δωρεάν. To 1988 επισκέπτεται το Hiroshima Peace Memoriam Museum. Νιώθει αποτροπιασμό και ξεκινά μια νέα σειρά έργων αφιερωμένα στην απειλή του πυρηνικού πολέμου.

Τελευταία περίοδος: Σεξ, AIDS και θάνατος

Όταν φτάνει στη Νέα Υόρκη για σπουδές ο Haring δεν κρύβει την ομοφυλοφιλία του. Στην αρχή η σεξουαλική του ζωή είναι αχαλίνωτη, όπως συχνά περιγράφεται στα έργα και στο ημερολόγιό του. Με την επιδημία του AIDS στις αρχές του 1980 η ασθένεια κάνει την εμφάνισή της στην δουλειά του – το πορτραίτο του με τα κόκκινα στίγματα είναι ένα παράδειγμα- και ο αγώνας του κατά του AIDS γίνεται η πιο προσωπική του μάχη. Κινητοποιείται δημιουργώντας αφίσες που μιλούν για την αναγκαιότητα του ασφαλούς σεξ, μερικές από τις οποίες όπως » Σιωπή = Θάνατος» έχουν έναν καθαρά ακτιβιστικό χαρακτήρα. Σε μια σειρά από σχέδια και πίνακες ζωγραφίζει τον ιό ως ένα τεράστιο κερασφόρο σπερματοζωάριο. Όντας δημόσιο πρόσωπο βοηθά να γίνουν γνωστά στην κοινή γνώμη όσα κανείς δεν έλεγε για τον ιό και το AIDS τη δεκαετία του 80, γνωρίζοντας ήδη από το 1988 ότι και ο ίδιος έχει μολυνθεί. Πεθαίνει στη Νέα Υόρκη το Φεβρουάριο του 1990.

Από το λιμπρέτο της έκθεσης στο Musee d’Art Moderne
Keith Haring – The political line
19 Avril -18 Aout
φωτογραφίες Άννα Νιαράκη

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

  • © 2011 - 2015
    toparathyro.com
    ISSN: 2241-7230

Αρέσει σε %d bloggers: